Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yeşeren ve nesilden nesile aktarılan, yüreklerde derin izler bırakan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki gerçek hikaye, titiz bir çalışmayla aydınlatıldı. Yıllardır dillerde dolaşan bu hüzünlü sevda öyküsünün kökenlerine inen proje, halk müziğimizin önemli bir parçasını oluşturan türkünün bilinmeyen yönlerini ortaya koydu.
‘Al Fadimem’ Türküsünün Kökenine Bilimsel Bir Bakış
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204 – A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde gerçekleştirilen çalışma büyük ilgi gördü. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” isimli proje, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek hikayesini ve ilk sözlerini birinci elden kaynaklarla derlemeyi amaçladı. Bu proje, halk kültürünün yaşayan bir mirası olan türkülerin zaman içindeki değişimini ve anlam kaymalarını gözler önüne seriyor.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşüm Süreci
Araştırmanın merkezinde, türkünün kahramanları olan Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile onların yaşamlarına tanıklık etmiş akraba ve komşularla yapılan derinlemesine görüşmeler yer aldı. Bu görüşmeler, ‘Al Fadimem’ türküsünün dokunaklı hikayesini ortaya çıkardı. Hikayeye göre, Efe Kadir’in yetim ve maddi imkanlarının kısıtlı olması nedeniyle Fadime ile evlenmesi mümkün değildi. Bu durum üzerine Efe Kadir, sevdiği Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime de bu aşka gönüllü olarak Efe Kadir ile birlikte kaçtı.
Yaş Farkı ve Ayrılık
Ancak o dönemin koşullarında, Fadime’nin yaşı resmi kayıtlarda küçük görünüyordu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu zorlu süreçte Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirildi. Bu acı dolu ayrılık, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve yüreğindeki özlemi dile getirdiği türkülerle hayat buldu. İşte dillere pelesenk olan ‘Al Fadimem’ türküsü de bu ağıtlar arasında yer alıyordu.
Efe Kadir’in Sesinden İlk Kayıtlar Bulundu
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, türkünün gerçek kahramanı Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün yüzüne çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve en doğru sözlerine ulaşılmasında kilit rol oynadı. Saha çalışmaları sonucunda, günümüzde bilinen versiyonlarından farklı, daha önce kayıt altına alınmamış kıtalar da derlendi. Bu önemli keşif, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyunca nasıl bir değişim geçirdiğini somut delillerle kanıtladı.
Teknolojitr.com.tr olarak, halk kültürümüzün bu değerli parçasının derinliklerine inen bu araştırmayı sizlere sunmaktan gurur duyuyoruz. Gerçek hikayesiyle ‘Al Fadimem’, geçmişten geleceğe uzanan bir sevda destanı olarak yaşamaya devam edecek.
